Epikureizm – sztuka czerpania radości z życia bez wyrzutów sumienia

Epikureizm to jeden z nurtów filozoficznych, który w umyśle dzisiejszego człowieka zapisał się pod zupełnie inną niż w starożytności postacią. Choć wielu kojarzy go z hedonizmem i pogonią za zmysłowymi przyjemnościami, w rzeczywistości uczy, jak czerpać radość z życia ze spokojem i bez wyrzutów sumienia. Sprawdź, na czym naprawdę polega filozofia epikureizmu.

Czym jest epikureizm – geneza i główne założenia

Epikureizm to kierunek filozoficzny, który wykształcił się na przełomie IV i III wieku przed naszą erą pod wpływem myśli filozofa Epikura z Samos. Nurt ten stale konkurował z silnie rozwijającym się stoicyzmem, od którego już w antyku okazał się mniej popularny. Pod wpływem chrześcijaństwa epikurejczyków zaczęto traktować jak pozbawionych moralności i siejących zgorszenie bluźnierców.

W rzeczywistości poglądy Epikura dalekie były od amoralnych. Kluczowa dla jego nurtu była kwestia osiągnięcia szczęścia, które utożsamiał z przyjemnością. Nie był jednak zwolennikiem niczym nieograniczonego hedonizmu. Postulował czerpanie z życia, jednak z zachowaniem pamięci o możliwych następstwach podejmowanych działań i ograniczaniem tych, które mogą doprowadzić do krzywdy.

Epikur twierdził, że człowiek powinien unikać cierpienia i mądrze wybierać przyjemności. Za najbardziej wartościowe uważał te, które można osiągnąć łatwo i szybko, a które nie niosą ze sobą żadnych przykrych konsekwencji. Najlepszą była czysta radość z życia: Epikur uważał, że człowiek z natury jest istotą szczęśliwą, i – jeśli udałoby mu się pozbyć pochodzącego z zewnątrz cierpienia – odczuwałby szczęście.

Epikureizm a przyjemność – jak cieszyć się życiem z umiarem?

Epikur przyjemności dzielił na bierne – niewymagające wysiłku – i czynne – te, których osiągnięcie wymaga podjęcia jakiejś aktywności. Postulował, że dla człowieka ważniejsze są te pierwsze, łatwiej może bowiem do nich dotrzeć. Zwracał zatem uwagę na wagę cieszenia się drobnymi elementami życia codziennego, dzielenia radości innych ludzi i podziwiania natury.

Zobacz też: Franciszkanizm – szacunek do przyrody w myśl średniowiecznego nurtu filozoficzno-religijnego.

Kluczem do osiągnięcia szczęścia miało być świadome wybieranie przyjemności, jakie człowiekowi oferuje życie. Według Epikura bardziej wartościowa będzie przyjaźń niż chociażby jedzenie i seks, które mogą doprowadzić do przykrych konsekwencji – przejedzenia lub chorób wenerycznych.

Epikureizm – dlaczego nie warto bać się śmierci?

Wśród poglądów Epikura ważne było twierdzenie o naturalnej skłonności człowieka do odczuwania szczęścia. W tym przeszkadzały jednak ludziom zewnętrzne bodźce, cierpienia i lęki, takie jak np. strach przed śmiercią. Epikur uważał, że człowiek nie powinien obawiać się śmierci, bo, dopóki żyje, śmierć przecież go nie dotyczy, a kiedy umrze – nie będzie już istniał, a co za tym idzie – nie będzie nic czuł.

Epikureizm w życiu codziennym – wskazówki i praktyki

W dzisiejszym świecie zatarciu uległa granica między przyjemnościami koniecznymi i zbędnymi, a dominują te, które prowadzą do krótkotrwałej satysfakcji, bez względu na ich rozłożone w czasie konsekwencje. Warto zatem skorzystać z mądrości płynącej z filozofii epikureizmu i uwzględnić w codziennym życiu praktyki odzwierciedlające jej idee:

• świadome planowanie dnia – wybieranie przyjemnych i wartościowych aktywności
• szukanie radości w codzienności i prostocie
• dbanie o zdrowie – odżywianie się z umiarem, dbanie o ciało
• refleksja nad własnymi pragnieniami i rozważanie możliwych konsekwencji podejmowanych działań
• współodczuwanie szczęścia innych, budowanie relacji
• minimalizowanie stresu.

Dzisiaj, kiedy człowiek stale narażony jest na przesyt bodźców, szczególnie ważne jest świadome dążenie do osiągnięcia spokoju i wybieranie prawdziwie wartościowych aktywności. Osiągnięcie prawdziwego szczęścia jest w zasięgu każdego z nas, warto jednak pamiętać, że – zgodnie z myślą epikurejczyków – nie leży ono w nadmiarze, ale w harmonii i prostocie.

Zobacz też: Cynizm – od filozofii prostoty do postawy dystansu i ironii.